Dubbelklik hier om de afbeelding te veranderen

Verrekijker Uitleg

!

uitleg

Informatie over verrekijkers

De verrekijker is in te delen in drie categorieën:
  • Binoculair (met twee lenzen) uitgevoerd als porro kijker
  • Binoculair (met twee lenzen) uitgevoerd als dakkant kijker
  • Monoculair met één lens.
    Porro
    Dakkant
    Monoculair
Bij de porro-kijker gaat het licht via een N-vormige knik door de kijker. De porro-kijker heeft als voordeel dat hij makkelijker, en dus goedkoper, te maken is. Nadeel van deze vorm is, dat het minder compacte kijkers zijn.

Bij de dakkant-kijker gaat het licht recht door de kijker heen. Dit heeft als groot voordeel dat deze kijker veel compacter gemaakt kan worden. Omdat deze manier van fabriceren veel meer precisie vereist, is het over het algemeen een duurdere kijker.

De monoculair is een kijker waar je met 1 oog doorheen moet kijken, en is er ook in verschillende varianten.

Er is ook nog een type die we eigenlijk in een aparte categorie moeten plaatsen. Dit is de zogenaamde spottingscope. Hij zit eigenlijk tussen de verrekijker en de telescoop in, en wordt voor hele specifieke doeleinden gebruikt. Maar ook gewoon voor bijvoorbeeld vogels te bekijken. De vergrotingsfactor van deze modellen is zo hoog dat deze alleen op een statief zijn te gebruiken.
Spottingscope

De belangrijkste eigenschappen van een verrekijker vindt u altijd terug in het typenummer, en wordt uitgedrukt door twee getallen. Dit kan er bijvoorbeeld uitzien als 7x50 of 10x25. Het eerste getal staat voor de vergrotingsfactor. Het tweede getal staat voor de diameter van de objectieven.

Vergrotingsfactor
De vergrotingsfactor wil niets anders zeggen dan dat een voorwerp dichterbij lijkt dan in werkelijkheid het geval is. Staat iemand op 1000 meter afstand van u, en u kijkt door een kijker met een vergrotingsfactor van 10x, dan zal het lijken of de persoon waar u naar kijkt op 100 meter afstand staat. Hoe hoger de vergrotingsfactor hoe onrustiger het beeld. De hoogste factor is dan ook zeker niet voor alle toepassingen het beste. Hieronder vindt u een advies omtrent de vergrotingsfactor afhankelijk van het doel waarvoor u de kijker gaat gebruiken.

Vergroting Factor Doeleinden
Lage vergroting 4x tot 6x sportevenementen, concerten, theater, universeel
Medium vergroting 7x tot 10x veldsport, jacht, universeel, vogels kijken, vliegtuigen spotten
Hoge vergroting 10x en meer astronomie, vogels kijken, vliegtuigen spotten

Vergrotingsfactoren vanaf 10x en hoger vereisen een goed statief.

Diameter objectieven
De diameter van de objectieven (de grote lenzen aan de voorkant van de kijker) wordt weergegeven in millimeters. Hoe groter deze waarde hoe meer licht er door kan en hoe meer details zichtbaar worden. Nadeel is wel dat de verrekijker zwaarder wordt. Het formaat van het objectief heeft ook rechtstreeks invloed op de helderheid en de schemerindex. Hoe groter het objectief hoe groter de helderheid en de schemerindex worden. Zie aldaar.

Gezichtsveld
Een andere waarde die belangrijk is bij verrekijkers is het gezichtsveld. Hiermee wordt de terreinbreedte weergegeven die u kunt overzien op 1000 meter afstand.

Een groter gezichtsveld resulteert in een rustiger beeld. Tevens is het gemakkelijker om bewegende voorwerpen te volgen.

Uittrede pupil
Als u een verrekijker op ongeveer 26 cm van uw ogen houdt, dan ziet u twee lichtcirkeltjes in de oculairen (kleine lenzen, waar u uw ogen tegenaan houdt). Dit noemt men de uittrede pupil. De diameter van deze lichtcirkeltjes in millimeters is de maat voor de uittrede pupil.
Uittrede pupil

Bij gezonde jonge mensen varieert de diameter van de pupil zo tussen de 2 en 7mm. Bij veel licht zijn de pupillen klein en bij weinig licht zullen ze groter worden om meer licht door te laten. Bij oudere mensen zal de pupil zich nog tot maximaal 5mm kunnen openen. De pupiluittrede zal zelden groter zijn dan 7 a 8mm, omdat dit geen toegevoegde waarde heeft. De uittrede pupil zegt ook iets over de lichtsterkte. Hoe hoger de waarde, hoe “lichtgevoeliger” de kijker en des te meer details u kunt zien in schemerige omstandigheden. Zeker voor wat oudere mensen is het advies: geen kijker kopen met een kleinere uittrede pupil dan 4 á 5mm. Als u wat ouder bent zult u een minder vaste hand hebben. Een grotere uittrede pupil geeft meer "beeldrust", en zal zo een positieve bijdrage leveren aan het "kijkgenot".

Oogafstand
Dit is de afstand gemeten vanaf het oculair (de lenzen waar u de ogen tegenaan plaatst) tot de plek waar het beeld gevormd wordt. Deze waarde is vooral belangrijk voor brildragers. Als u met een bril op door een verrekijker kijkt zijn uw ogen namelijk verder van de oculairen verwijderd dan zonder bril. Voor brildragers is een waarde vanaf 15mm of meer comfortabel. Overigens kunnen brildragers zonder de bril op gewoon door een verrekijker kijken. De oogafwijking die u heeft, wordt gecorrigeerd door het scherpstellen van de kijker.

Dioptrie correctie
Met een dioptrie correctie kunt u op de kijker een eventuele afwijking tussen het linker- en rechteroog corrigeren. Deze waarde wordt weergegeven in dioptrie. Een dioptriecorrectie van bv ±3 dioptrie wil zeggen dat er een verschil van drie dioptrie tussen het linker- en rechteroog gecorrigeerd kan worden.

Schemerindex en helderheid
De schemerindex zegt iets over hoe goed de kijker presteert in minder goede (schemerige) omstandigheden. De helderheid (lichtsterkte) zegt iets over de helderheid van het beeld en hoe goed u details kunt onderscheiden. Wat verdient nu de voorkeur? Een goede schemerindex of een hoge helderheid? Uiteraard is het mooi als van een kijker beide waardes hoog zijn. Als u echter een keuze moet maken zijn de volgende punten het overwegen waard.

Bij goede lichtomstandigheden is een goede helderheid te allen tijde te verkiezen boven een goede schemerindex. Bij minder goede lichtomstandigheden heeft een goede schemerindex de voorkeur. Wat betekent dit nu in de praktijk? Stel u gaat op vakantie naar de tropen. Daar duurt de zonsopkomst of -ondergang slechts 10 minuten. Er is daar dus nauwelijks een schemerzone. Hier zou u dus moeten kiezen voor een kijker met een hoge helderheid. Gaat u in Nederland (waar een lange schemerzone heerst) regelmatig vroeg op pad om in de natuur observaties te doen, dan heeft een hoge schemerindex de voorkeur. Bedenk dus van te voren goed hoe u de kijker gaat gebruiken.

Nog even voor de technici onder ons: de helderheid en schemerindex kun je als volgt berekenen.
Helderheid = (objectief / vergroting) in het kwadraat
Schemerindex = wortel van (objectief x vergroting)
Voorbeeld: een kijker van 7 x 50
Helderheid = (50 / 7) in het kwadraat = 51
Schemerindex = wortel uit (50 x 7) = 18,7

Beeldstabilisatie
Ook bekend als IS (Image Stabilizing).
Deze techniek zorgt ervoor dat trillingen, veroorzaakt door de handen, worden geneutraliseerd. Zo krijgt u een veel rustiger beeld. Beeldstabilisatie is vooral een voordeel voor kijkers met een wat hogere vergrotingsfactor. Verrekijkers tot een vergrotingsfactor van 8 à 10 kunt u redelijk stil houden vanuit de hand. Daarboven wordt beeldstabilisatie of een statief aangeraden. Nadeel van kijkers met IS is dat deze een heel stuk prijziger zijn. Tevens gebruiken de meeste kijkers met beeldstabilistatie batterijen.

Coating
De optische kwaliteit van de lenzen in een verrekijker is te verbeteren door het toepassen van een zogenaamde coating. Dit is een extra laagje op de lenzen die een aantal verbeteringen teweeg kan brengen. De (interne) reflectie kan gereduceerd worden waardoor de lichtgevoeligheid beter wordt. Ook is het mogelijk om de kleurweergave op deze manier positief te beïnvloeden. Als u een kijker bezit met zo’n coating is het raadzaam om de lenzen niet met uw vingers aan te raken. Het zuur dat zich in het huidvet bevindt, kan de coating aantasten. Als u de lenzen reinigt dient u sowieso een speciale lenscleaner te gebruiken. Dit is overigens ook beter voor niet gecoate lenzen.